Ενημέρωση  »   Άρθρα   »  [arcl-0005]

Οι συνθήκες διαβίωσης απειλούν το περιβάλλον

   Ο τρόπος με τον οποίο ζούμε, καταναλώνουμε και συμπεριφερόμαστε, συνιστά τη νέα πρόκληση για το περιβάλλον. Η καταναλωτική κοινωνία απαιτεί διαρκώς περισσότερα αγαθά, χημικά προϊόντα, μεταφορές και τουρισμό.

   Η διάγνωση και η πρόγνωση δεν είναι πολύ ευχάριστες, αλλά οι προοπτικές είναι καλύτερες, γιατί γνωρίζουμε τα προβλήματα. Η κοινωνία των πολιτών και το πολιτικό σύστημα ευαισθητοποιούνται διαρκώς περισσότερο και άρχισαν να αντιδρούν στη διάγνωση. Στο εγγύς μέλλον, πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο ζωής μας και τις μεθόδους παραγωγής που χρησιμοποιούμε.

   Εφεξής, οι σημαντικές βελτιώσεις δεν θα προέρχονται απευθείας από πολιτικές για το περιβάλλον, αλλά από την αλλαγή του τρόπου ζωής μας, ιδίως στους τομείς της χρήσης νερού, των μεταφορών, του τουρισμού, της βιομηχανίας και της χρήσης της ενέργειας. Στόχος μας πρέπει να είναι η καλύτερη ποιότητα ζωής και, ταυτόχρονα, η μειωμένη κατανάλωση πόρων. Αυτό απαιτεί, ασφαλώς, επισταμένη, αμερόληπτη και ανελλιπή ενημέρωση των πολιτών από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ώστε να επέλθει η απαιτούμενη αλλαγή στη συμπεριφορά μας ως καταναλωτών.

   Το ζήτημα που θα μας απασχολήσει στο μέλλον, θα είναι η ικανοποίηση των πραγματικών κοινωνικών επιταγών. Τούτο δεν συνεπάγεται λιγότερες ανέσεις ή λιγότερο τουρισμό, αλλά το σωστό ποσοστό ανέσεων και το κατάλληλο είδος τουρισμού.

   Μέχρι σήμερα παροτρυνόμασταν να χρησιμοποιούμε το αυτοκίνητο ακόμη και για κοντινές αποστάσεις. Η αυξημένη κίνηση οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι οι άνθρωποι σταμάτησαν να περπατούν και να χρησιμοποιούν το ποδήλατό τους ή τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Αντί να κατασκευάζουμε αυτοκίνητα για τις πόλεις, οικοδομούμε πόλεις για τα αυτοκίνητα. Ο υπερβολικός τουρισμός ενδέχεται να πλήξει ανεπανόρθωτα τον ίδιο τον τουρισμό.

Το πόσιμο νερό κινδυνεύει!
Τα υπόγεια ύδατα απειλούνται σημαντικά από τη χρησιμοποίηση γεωργικών χημικών ουσιών, όπως τα λιπάσματα και τα παρασιτοκτόνα. Αλλοι κίνδυνοι προέρχονται από τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις, τις ανεξέλεγκτες χωματερές, τους ανεπαρκείς χώρους αποθήκευσης και τη μεγάλη ζήτηση πόσιμου ύδατος. Σύμφωνα με την πρώτη πανευρωπαϊκή έκθεση, τα υπόγεια ύδατα συνιστούν σημαντική πηγή πόσιμου νερού σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αλλά τα φυσικά περιθώρια συνήθως εξαντλούνται. Αυτό ισχύει για τις νιτρικές ενώσεις και τα παρασιτοκτόνα. Σε περιφερειακό επίπεδο, πολλά φρέατα που εξετάστηκαν δειγματοληπτικά, υπερέβησαν το όριο των 50 mg NΟ3 /lt που ορίζεται στην οδηγία 80/778/ΕΟΚ. Πρόσθετοι λόγοι ανησυχίας είναι ο αριθμός παρασιτοκτόνων που εντοπίστηκαν στα ύδατα της Ευρώπης, από τα οποία τα πιο κοινά είναι η ατραζίνη, η συμαζίνη και το λινδάνιο που είναι αίτια της καρκινογένεσης. Υπάρχουν επίσης περιοχές με υπόγεια ύδατα, που αντιμετωπίζουν προβλήματα με το χλώριο και τη ρύπανση από βαρέα μέταλλα.


   Η υπερεκμετάλλευση των υπογείων υδάτων συνιστά σημαντικό πρόβλημα σε πολλές χώρες, με αποτέλεσμα να πλήττονται οι υγρές ζώνες και τα αλμυρά νερά. Η υπερβολική, άναρχη άντληση συνιστά έναν από τους αρκετούς παράγοντες που συμβάλλουν στην εξαφάνιση των ποταμών και την ξήρανση των υγρών ζωνών.

   Υπάρχει ανάγκη για νερό, αλλά οι πόροι είναι ελάχιστοι, το 75% των υδάτων που αντλούνται για κάθε σκοπό, είναι επιφανειακά ύδατα, ενώ το μεγάλο ποσοστό από το υπόλοιπο 25% είναι υπόγεια ύδατα. Οι δείκτες της αλλαγής του κλίματος προβλέπουν αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1 έως 3,5 o C έως το 2030, με παράλληλη μείωση των διαθέσιμων υδάτινων πόρων, η οποία είναι δυνατόν να επιφέρει απερήμωση σε ορισμένες ζώνες.

Τρεις λέξεις του Πίνδαρου: ''Αριστον μεν ύδωρ''
   Παρά τα βροχερά διαλείμματα, το νερό είναι στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας ζωτικός πόρος σε ανεπάρκεια, όπως παρουσιάζεται λακωνικά αλλά και ανάγλυφα στο σύντομο ορισμό του Πλάτωνα για την Αττική γη: ''Ξηρά πάσα και ουκ εύυδρος''.
   ''Το μέλλον μας προχωρεί με τεχνολογικές δραστηριότητες βελτίωσης της διαχείρισης και περιβαλλοντικής αποκατάστασης των υδατικών πόρων, όχι με τις κατασκευές νέων υδραυλικών έργων'', Daniel Beard, Πρόεδρος, U.S. Bureau of Reclamation (U.S.B.R.).


   To νερό είναι απαραίτητο, τόσο για την επιβίωση κάθε ζωντανού οργανισμού όσο και για την ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας και του πολιτισμού. Η διαχείριση και διανομή του γλυκού νερού απασχόλησε τις ανθρώπινες κοινωνίες από τους προϊστορικούς χρόνους και θα απασχολεί ακόμη πολύ περισσότερο και τις επόμενες γενιές. Η διαχείριση των αποβλήτων είναι, αντιθέτως, πιο πρόσφατη, καθώς η σχέση ανάμεσα στην ποιότητα του πόσιμου νερού, τη διαχείριση, τον έλεγχο των αποβλήτων και τις μολυσματικές ασθένειες διαπιστώθηκε μόλις στο τέλος του 19 αιώνα.

   Ενώ ο πληθυσμός της γης έχει τριπλασιαστεί στη διάρκεια του αιώνα, το επίπεδο της ζωής έχει βελτιωθεί, η ζήτηση του νερού από την άλλη έχει επταπλασιασθεί, οι αρδευόμενες εκτάσεις έχουν εξαπλασιασθεί και η ρύπανση των υδάτων τα τελευταία πενήντα χρόνια έχει μειώσει τα υδάτινα αποθέματα στο ένα τρίτο. Λόγω των παραπάνω δημιουργούνται παγκόσμιες διαμάχες για το διαυγές χρυσάφι (νερό) και ο επόμενος αιώνας απειλεί δυστυχώς να αποβεί το θέατρο γεωπολιτικών και εμπορικών συγκρούσεων για το πιο απαραίτητο και αναντικατάστατο φυσικό πόρο ζωής, που υπάρχει σε πεπερασμένη ποσότητα, το νερό. Πιθανοί χώροι συγκρούσεων: μεταξύ Αράβων - Ισραήλ, Τουρκίας - Συρίας - Ιράκ, Πακιστάν - Ινδίας (Ινδός ποταμός) κ.ά.

   Η διαταραχή της ισορροπίας των νερών δημιουργεί βάσιμους φόβους ότι πολλοί από τους διαθέσιμους σήμερα υδατικούς πόρους δεν θα είναι διαθέσιμοι στις μελλοντικές γενιές. Αυτούς τους λόγους είχε υπ΄ όψη του ένα έγγραφο που κατατέθηκε τον Ιούνιο του 1997 στη γενική συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, την αφιερωμένη στα αποθέματα γλυκού νερού του πλανήτη. Το νερό δεν μπορεί να υποκατασταθεί από άλλο αγαθό.

   Στη χώρα μας και στην περιοχή της Μεσογείου γενικότερα, από τα διαθέσιμα υδρολογικά στοιχεία φαίνεται μια μακροχρόνια πτωτική τάση βροχοπτώσεων και απορροής, βρισκόμαστε σε περίοδο κλιματολογικής ξηρασίας. Η Διεύθυνση Υγιεινής Περιβάλλοντος του υπουργείου Υγείας καταλογίζει ευθύνες για την απειλή της δημόσιας υγείας στις περιφέρειες, στις νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις, στους δήμους και τις κοινότητες όλης της χώρας. Η κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μας σχετικά με το πόσιμο νερό, είναι τραγική και περιγράφεται σε μια επτασέλιδη εγκύκλιο-καταπέλτη που εξέδωσε μόλις πρόσφατα (8/11/2000), η διεύθυνση Υγιεινής Περιβάλλοντος.

Η εγκύκλιος αναφέρει ότι:
   Η διασφάλιση παροχής υγιεινού νερού από τα υπόγεια και επιφανειακά νερά σε όλους τους πολίτες της χώρας μας αποτελεί μια από τις σημαντικότερες ευθύνες της δημόσιας διοίκησης? Εν τούτοις, έχει διαπιστωθεί ότι συχνά ο έλεγχος αυτός είναι ελλιπής, οι υπεύθυνοι δεν επιδεικνύουν επιμέλεια και οι φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν αξιολογούν με προτεραιότητα τα έργα εκσυγχρονισμού των δικτύων και εγκαταστάσεων. Δεν λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των πηγών ύδρευσης (πηγές, γεωτρήσεις, υδρομαστεύσεις, φυσικές δεξαμενές ύδατος κ.λπ.). Οι έλεγχοι που προβλέπει η νομοθεσία, δεν εφαρμόζονται επαρκώς. Τα συστήματα καθαρισμού και χλωρίωσης και τα δίκτυα του νερού δεν συντηρούνται επαρκώς, δεν ελέγχονται συστηματικά και τα φθαρμένα δίκτυα δεν αντικαθίστανται κατά προτεραιότητα.


   Λύσεις, ευτυχώς, υπάρχουν μέχρι και σήμερα και χρηματοδοτήσεις υπάρχουν. Το Ελληνικό Ινστιτούτο Περιβάλλοντος και Ανακύκλησης και πολλές άλλες περιβαλλοντικές, οικολογικές οργανώσεις προσπαθούν να συμβάλλουν και να συμμετέχουν. Πραγματικά, αγωνιούν και εκφράζουν μεγάλους φόβους για τα προβλήματα του νερού. Αποδείχτηκε και για τη χώρα μας πολύ δειλά ακόμη ότι η συμμετοχή του ενεργού πολίτη είναι τελείως απαραίτητη.

   Το κεφαλαίο ''πόσιμο νερό'' έχει από καιρό απασχολήσει εμπειρογνώμονες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της Ελλάδας, οι οποίοι επισημαίνουν ότι πρόκειται για βραδυφλεγή ''βόμβα''. Εκτιμούν μάλιστα ότι θα σκάσει μόλις καταλαγιάσει ο θόρυβος από τις ''τρελές'' αγελάδες.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ και ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

Περιεχόμενα