Ενημέρωση  »   Άρθρα   »  [arcl-0017]

Η τηλε-εργασία είναι εδώ!

Με την ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών και του Internet,μία νέα κατηγορία εργαζομένων κάνει την εμφάνισή της, οι τηλε-εργάτες, οι οποίοι μπορούν να διεκπεραιώνουν τις εργασιακές υποχρεώσεις τους από οποιαδήποτε τοποθεσία

   Τηλε-εργασία (σε αντίθεση με την εργασία του παλαιού τεχνίτη, ο οποίος είχε/έχει για εργαστήριο το σπίτι του) είναι η τεχνολογική αδεία -μεταφορά και εκτέλεση εργασιών οι οποίες έως τώρα απαιτούσαν τη σωματική παρουσία του εργαζομένου σε ιδιαίτερο, εκτός της οικίας του χώρο, σε άλλο χώρο της επιλογής του (συνήθως στο σπίτι του ).

   Πέρα από την επιλογή του τόπου κατοικίας (που δεν είναι πλέον ανάγκη να βρίσκεται γεωγραφικά κοντά στο τόπο του εργοδότη, αφού αρκεί η ηλεκτρονική/τηλεπικοινωνιακή εγγύτητα), τα άλλα μεγάλα πλεονεκτήματα της τηλε-εργασίας είναι δύο: η κατάργηση του πολύ πρωινού ξυπνήματος και η αποφυγή της συγκοινωνίας σε ώρες αιχμής. Μάλιστα, αξιοποιώντας υπηρεσίες όπως courier,παράδοσης φαγητού στο σπίτι ή αγοράς καταναλωτικών αγαθών μέσο καταλόγου (έντυπου είτε ηλεκτρονικού) και πραγματοποιώντας την πληρωμή είτε με πιστωτική κάρτα είτε με αυτόματη χρέωση από το λογαριασμό του παραγγέλοντος στο λογαριασμό του αποστέλλοντος (υπηρεσίες τηλεφωνικής τραπεζικής ), η ανάγκη για έξοδα από την κατοικία είναι δυνατόν να περιοριστεί ακόμη περισσότερο.

   Η εξέλιξη αυτή σαφώς θα επηρεάσει τη δομή και τη μορφή του αστικού ιστού καθώς και τη συγκοινωνιακή βιομηχανία τα χρόνια που έρχονται. Θα δώσει π.χ. ώθηση στη δημιουργία φρουρούμενων "αστικών χωριών" και συγκροτημάτων, κάτι για το οποίο ήδη αναπτύσσεται ανάγκη εξαιτίας της αυξανόμενης εγκληματικότητας.

   Η τηλε-εργασία ενέχει και μειονεκτήματα. Για παράδειγμα, είναι σχεδόν αδύνατο για τον/την εργαζόμενο/η να αποφύγει να ασχοληθεί με τα παιδιά (από την άλλη βέβαια τα βλέπει πολύ περισσότερο από ό,τι αν δούλευε εκτός σπιτιού- κάτι καλό για αυτά, αν είναι μικρά ) ή να κάνει δουλειές σπιτιού όταν το καλεί (ή διατάζει! ) η/ο σύντροφός του/της (partner,όπως αποκαλείται στην Εσπερία :λέξη απεχθής, καθώς υποβιβάζει την αισθηματική σχέση στο επίπεδο μιας ΟΕ ή ΕΠΕ -για αυτό και η σωστή λέξη είναι companion και όχι comrade).

   Άλλο μειονέκτημα για τον εργαζόμενο έγκειται στον έντονο πειρασμό να προμηθεύεται πάντοτε την τελευταία λέξη της τεχνολογίας σε computers και συναφή, κάτι συχνά αντι-οικονομικό ή τελείως περιττό. Επιπλέον, στην παρούσα φάση συχνά είναι αξεκαθάριστος ασφαλιστικά: Είναι μισθωτός ή αυτο-απασχολούμενος; Πρέπει να ασφαλιστεί στο ΙΚΑ ή το ΤΕΒΕ, συνεπώς να στερηθεί την όποια κοινωνική προστασία (π.χ. επίδομα ανεργίας) και να είναι εν πολλοίς υπεύθυνος για τη σύνταξή του;

   Τέλος, όπως σχεδόν όλοι οι αυτο-απασχολούμενοι,ο εργαζόμενος ανακαλύπτει ότι συχνά εργάζεται πολύ περισσότερο απ' όσο οι απλοί μισθωτοί (π.χ. 14 αντί 8 ώρες).

   ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΤΗΛΕ-ΕΡΓΑΣΙΑΣ

arcl-0017.jpg (17549 bytes)   Είναι γεγονός ότι η τηλε-εργασία αναπτύσσεται παγκόσμια. Ήδη στις ΗΠΑ τηλε-εργάζεται το 4,5% του εργατικού δυναμικού και στον Καναδά το 3,5%.Στην Ευρώπη τα "σκήπτρα" κρατούν η Σουηδία (3,8% ),η Φινλανδία (2,5%), η Μεγ. Βρετανία (2,2%), η Ιρλανδία (1,4%) και η Ολλανδία (1,2%), ενώ στην Ελλάδα τηλε-εργάζεται το 0,5% (κατά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

   Οι βασικές προϋποθέσεις για την εξάπλωση της τηλε-εργασίας είναι η μεγέθυνση του τομέα υπηρεσιών και η τεχνολογική πρόοδος (ιδίως σε Πληροφορική και τηλεπικοινωνίες ). Όσο για τη βασική συνέπειά της στη φύση της εργασίας -πέρα από το ότι προφανώς οδηγεί σε σύζευξη των τόπων κατοικίας και εργασίας-, έγκειται στην αύξηση του αριθμού των αυτο-απασχολούμενων, ακόμη και στο εκμηδενισμό της διαφοράς ανάμεσα σε αυτο-απασχολούμενο και μισθωτό.

   Τρεις είναι οι μορφές μέσα από τις οποίες γενικεύεται η τηλε-εργασία: Η πρώτη μορφή αφορά σε επαγγελματίες που παράγουν οι ίδιοι ευθέως για κάποιον εργοδότη (αλλά δεν έχουν επαφή με πελάτες ή κοινό για λογαριασμό του εργοδότη ), το δε προϊόν της εργασίας τους είναι δυνατό να παραδίνεται ηλεκτρονικώς. Στην περίπτωση αυτή, προϋπόθεση για τηλε-εργασία είναι τόσο ο εργοδότης όσο και ο τηλε-εργαζόμενος να διαθέτουν την απαιτούμενη ηλεκτρονική υποδομή (π.χ. computer, printer,fax,modem,σύνδεση με Internet ) και ταυτόχρονα οι δύο υποδομές να είναι συμβατές μεταξύ τους .Για παράδειγμα, θα πρέπει και οι δύο πλευρές να διαθέτουν τουλάχιστον fax ή-αν η επικοινωνία γίνεται με modem- θα χρειάζεται και οι δύο πλευρές να διαθέτουν κοινό λογισμικό. Αν ούτε αυτό δε συμβαίνει, θα είναι απαραίτητο τουλάχιστον η μία πλευρά να διαθέτει λογισμικό "μετάφρασης", π.χ. από Word για Macintosh σε Word για Windows και το αντίστροφο. Επαγγέλματα που προσφέρονται για τέτοιου είδους τηλε-εργασία είναι αυτά του δημοσιογράφου, του συγγραφέα, ορισμένων ερευνητών, ίσως ακόμη του αρχιτέκτονα ή του διακοσμητή.

   Η τηλε-εργασία θα κάνει πιο έντονο έναν διαχωρισμό εργασιών και εντέλει υπο-επαγγελμάτων μέσα στο ίδιο το επάγγελμα. Στη δημοσιογραφία, για παράδειγμα, θα υπάρξει διάκριση ανάμεσα σε δημοσιογράφους ή ερευνητές που γράφουν στο σπίτι και σε δημοσιογράφους ή ερευνητές που κάνουν ρεπορτάζ ή μαζεύουν πρωτογενή στοιχεία.

   Κατ' επέκταση, η νέα κοινωνία της τηλε-εργασίας θα μεταμορφώσει το υπάρχον σχίσμα ανάμεσα σε υπαλλήλους γραφείου (white-collar workers) και εργάτες (blue- collar workers) σε σχίσμα μεταξύ "τηλε-εργατών"(teleworkers) και, ας μας επιτραπεί να προτείνουμε, "απτ-εργατών"(από το "άπτομαι"- αγγλιστί hands-on workers). Εννοείται πως μέσα στις δύο ομάδες θα αναπαράγονται- όπως άλλωστε συμβαίνει εδώ και δεκαετίες σε υπαλλήλους και εργάτες -με διάφορες μορφές οι γνωστές ταξικές σχέσεις εξάρτησης των εργατών κάθε είδους από τους εργοδότες ή από το "σύστημα", άσχετα με το αν "τηλε-εργάτες" και "απτεργάτες" θα πληρώνονται με δελτίο παροχής υπηρεσιών ή με μισθό. Όπως παντού αλλού, η πραγματική ταξική θέση του "τηλε-εργάτη" ή του "απτεργάτη" θα είναι συνάρτηση του πόσο απαιτητική, ειδικευμένη, διευθυντική και εντέλει ποιοτική ή εξαιρετική θα είναι η εργασία που θα κάνει.

   Εν πάση περιπτώσει, η δεύτερη μορφή τηλε-εργασίας αναπτύσσεται παράλληλα με την πρώτη, είναι δε συνέχεια μιας τάσης που προϋπήρχε της κατεξοχήν τηλε-εργασίας (κυρίως από αρχιτέκτονες, ιατρούς που έχουν το ιατρείο στο σπίτι τους κ.ά.). Πρόκειται για τον περιορισμό της παρουσίας σε κάποιον χώρο εκτός σπιτιού στο απολύτως απαραίτητο, με το μερίδιο της κατ' οίκον εργασίας ολοένα αυξάνεται. Ο σύμβουλος επιχειρήσεων, για παράδειγμα, είναι μεν αναγκασμένος να επισκεφθεί μία επιχείρηση για να πάρει συνεντεύξεις από το προσωπικό ή να μελετήσει τη χωρο-οργάνωσή της και τα βιβλία της, αλλά στη συνέχεια δεν επιστρέφει στο γραφείο της εταιρίας του αλλά στο σπίτι του, προκειμένου να συντάξει την έκθεσή του, επικοινωνεί δε με τους συναδέλφους του με video-conferencing.

   H τρίτη μορφή τηλε- εργασίας αφορά στην επαφή με πελάτες και γενικά με το κοινό από το σπίτι του τηλε-εργαζόμενου για λογαριασμό είτε του ιδίου είτε -συχνότερα - κάποιου εργοδότη. Αυτή η τάση θα εξαπλώνεται στο βαθμό που το κοινό, δηλαδή οι πιθανοί πελάτες των τηλε-εργάτων, θα αποκτά computers - και μάλιστα με δυνατότητα video conferecing -,modems και σύνδεση με το Internet και παράλληλα θα εξοικειώνεται με τη χρήση τους. Έτσι θα μπορεί πλέον ο τραπεζικός, που έως τώρα δούλευε ως ταμειολογιστής (teller), ή ο ασφαλιστής, που έως τώρα πήγαινε κατ' οίκον επισκέψεις, να συμβουλεύει από το σπίτι του πελάτες που επίσης θα βρίσκονται σπίτια τους. Κατ' επέκταση, δεν θα χρειάζεται οι τράπεζες ή οι ασφαλιστικές εταιρίες να διατηρούν τόσες θυρίδες και υποκαταστήματα όσα σήμερα.

   Σε ένα τέτοιο κόσμο, ποιοι θα κινούνται στους δρόμους και ποιοι θα εργάζονται εκτός οικίας ;Μα οι απασχολούμενοι στις συγκοινωνίες και μεταφορές, οι οδοκαθαριστές και απορριμματοσυλλέκτες, οι διαμετακομιστές (ταχυδρόμοι, couriers),οι αστυνομικοί, οι νοσηλευτές, πολλοί εργαζόμενοι στην ψυχαγωγική, επισιτιστική και τουριστική βιομηχανία, οι στρατιωτικοί, οι συντηρητές και επισκευαστές και κτίστες και οι εργάτες βιομηχανιών γραμμής παραγωγής. (Οι τελευταίοι ούτως ή άλλως μειώνονται ως ποσοστό του εργατικού δυναμικού, καθώς να αναπτύσσονται οι υπηρεσίες). Με άλλες λέξεις, ποτέ η τηλε-εργασία δεν θα γίνει καθολική αλλά ίσως κάποτε φθάσει περίπου το 50% του εργατικού δυναμικού.

   Η συγκεκριμένη εξέλιξη θα έχει σοβαρές κοινωνικοασφαλιστικές συνέπειες οι οποίες θα πρέπει να αρχίσουν να αντιμετωπίζονται από τώρα. Καταρχήν θα γίνει όπως προαναφέραμε, δυσδιάκριτη η διαφορά αυτό-απασχολημένου και μισθωτού. Αυτή η προοπτική συνηγορεί στην ενσωμάτωση του ΤΕΒΕ και ομοειδών ταμείων στο ΙΚΑ και τελικά στην αλλαγή όλου του συστήματος προς την κατεύθυνση του ενός και μόνου φορέα.

   Επίσης θα γίνει πιο λεπτή η διαφορά ανάμεσα σε φόρο εισοδήματος και ασφαλιστική εισφορά. Το συγκεκριμένο γεγονός θα επιβάλει ανάλογη προσαρμογή τόσο του φορολογικού όσο και του ασφαλιστικού συστήματος. Επιπλέον, θα απαιτηθεί ευελιξία όσον αφορά σε θέματα όπως σε ποιόν φορέα (ιδιωτικό ή δημόσιο) και με ποιόν τρόπο θα ασφαλίζεται ο αυτό-απασχολούμενος.

   Τέλος, θα πρέπει να επανεξεταστεί το συνολικό σύστημα ορισμού της ανεργίας και των σχετικών επιδομάτων, καθώς η άμεση σχέση με τον εργοδότη θα περιοριστεί ή θα χαθεί, χωρίς όμως υποχρεωτικά να μειωθεί η αντίστοιχη ανάγκη προστασίας.

Περιεχόμενα