Πλοία της αρχαιότητας
Κωπήλατα και Ιστιοφόρα πλοία


Αιγυπτιακά και μινωικά πλοία. Είναι γνωστό ότι από το 6000 π.Χ. και εξής άρχισαν να ναυπηγούνται μεγάλα πλοία στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι Αιγύπτιοι κατασκεύαζαν πλοία από καλάμια, των οποίων τα άκρα έστρεφαν προς τα επάνω, ώστε να παίρνουν την μορφή της πλώρης και της πρύμνης. Ακόμη ανατολικότερα, στην Ερυθρά Θάλασσα, άρχισε η ναυπήγηση πλοίων από ξύλο, με αρκετή χωρητικότητα, χωρίς όμως τρόπιδα, με επίπεδη βάση και τετραγωνικά περίπου άκρα. Περί το 3000 π.Χ. τα αιγυπτιακά πλοία ταξίδευαν στην Μεσόγειο, μέχρι την Κρήτη και τον Λίβανο, από όπου επανέπλεαν στην Αίγυπτο μεταφέροντας ξυλεία για ναυπήγηση των πλοίων τους. Τ α αιγυπτιακά πλοία χρησιμοποιούσαν ξύλινα κουπιά για πρόωση, καθώς και για ελιγμούς, από την πρύμνη. Αργότερα, άρχισαν να χρησιμοποιούν και ιστίο για την εκμετάλλευση της προωθητικής δύναμης του ανέμου από την πρύμνη.
   Τα ελληνικά πλοία έχουν ιστορία, που αρχίζει πριν από το 3000 π.Χ. Οι Μινωικοί Κρήτες είχαν ήδη ναυπηγήσει, περί το 2000 π.Χ., ξύλινα πλοία με μακριά τρόπιδα, από την οποία υψώνονταν στις δύο πλευρές, δεξιά και αριστερά, νομείς, επάνω στους οποίους στερεώνονταν επηγκενίδες, δηλαδή το περίβλημα ή το πέτσωμα του σκάφους. Η τρόπιδα υψωνόταν στο εμπρόσθιο άκρο της, προς τα επάνω, σχηματίζοντας έτσι πλώρη, ικανή να προστατεύει το πλοίο από τα κύματα. Ήταν ολοκληρωμένα πλοία.
   Τα περισσότερα, εξάλλου, μινωικά πλοία είχαν μικρό σχετικό πλάτος και  μεγάλο μήκος, ώστε να διευκολύνονται η κωπηλασία και οι χειρισμοί. Τα εμπορικά πλοία ήταν σχεδόν παρόμοια προς τα πολεμικά. Η διαφορά, όμως, ως προς τα πολεμικά ήταν ότι είχε τοποθετηθεί στην πλώρη τους μακρύ έμβολο, για επίθεση εναντίον άλλων πλοίων, οπότε χρειάστηκε και η ανάλογη ενίσχυσή της, καθώς και η ενίσχυση των δύο πλευρών του σκάφους, με ορισμένες επηγκενίδες μεγαλύτερου πάχους από τις άλλες, που ονομαζόταν ζωστήρες. Τα μινωικά πολεμικά πλοία έφεραν και ιστίο για ταχύτερο πλου με ευνοϊκό άνεμο, δεν το χρησιμοποιούσαν, όμως, στην ναυμαχία, γιατί την ύψωση ιστίου κατά τη μάχη, τη θεωρούσανε σημάδι ήττας. Τα μινωικά πλοία εικονίζονται με λεπτομέρειες στις τοιχογραφίες της Θήρας. Εγχάρακτη, όμως, απεικόνιση κυκλαδικών πλοίων απαντά σε πρωιμότερη εποχή, στα τηγανοειδή των πρωτοκυκλαδικών χρόνων.

Εμπορικά πλοία των Φοινίκων. Οι Φοίνικες έμποροι της Τύρου και της Σιδώνος διαπίστωσαν ότι τα μινωικά πλοία δεν ήταν κατάλληλα για μεταφορές πραγμάτων, διότι χρησιμοποιούσαν πολλούς κωπηλάτες και ήταν, συνεπώς, δαπανηρά ενώ διέθεταν μικρή χωρητικότητα. Ναυπήγησαν το στρόγγυλο πλοίο με σκάφος αρκετά πλατύ, αλλά μικρού μήκους, με τρόπιδα που είχε μεγάλο βάρος, με νομείς, καθώς και με ποδόστημα στην πλώρη και στην πρύμνη, δηλαδή ξύλινη προέκταση τής τρόπιδας προς τα επάνω. Η πρόωση γινόταν και με ένα μεγάλο τετράγωνο ιστίο. Τα πλοία αυτά ίσως περιέπλευσαν και την Αφρική. Είναι πάντως γνωστό ότι έπλευσαν μέχρι και την Βρετάνη στον Ατλαντικό. 

Αρχαία ελληνικά και ρωμαϊκά πλοία. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν ναυπηγήσει διάφορους τύπους πλοίων, στην μακρά ιστορική διαδρομή τους, κύριο χαρακτηριστικό των οποίων ήταν η χρησιμοποίηση πολυάριθμων κωπηλατών διατεταγμένων σε σειρά ή σειρές, σε κάθε πλευρά. Πολεμικά πλοία έλαβαν μέρος σε διάφορες ναυτικές εκστρατείες και σε πληθώρα άλλων αποστολών, που αποτέλεσαν σταθμό στην ιστορία. Η πλέον όμως εντυπωσιακή εξέλιξη στην ναυπηγική τέχνη ήταν η ναυπήγηση, κατά την κλασική περίπου περίοδο, της τριήρους, από διάφορες ναυτικές πόλεις της αρχαίας Ελλάδας. Περισσότερο γνωστές έγιναν οι περίφημες αθηναϊκές τριήρεις.

Πλοία των χωρών της Ανατολής. Οι Κινέζοι ναυπήγησαν στην αρχαιότητα το διπλό κανό, στη συνέχεια δε του περίφημου τζανκ, που αποδείχθηκε καλοτάξιδο στην θάλασσα, καθώς και  ικανό για προσγιαλώσεις σε αβαθείς  περιοχές. Οι ιστιοφορία ήταν, επίσης πολύ επιτυχής. Τ πλοία αυτά αποδείχθηκαν τόσο ικανά ώστε διατηρήθηκαν από τη βαθιά αρχαιότητα μέχρι πρόσφατα, τον 19ο αιώνα. Τον 15ο αιώνα ήταν τα πλέον ευρύχωρα, ισχυρά και καλοτάξιδα πλοία του κόσμου.
   Στην Ιαπωνία ναυπηγήθηκαν διάφοροι τύποι πλοίων. Μεγάλη ώθηση στις ναυπηγήσεις έδωσε αυτοκρατορική διαταγή του 81 π.Χ., κατά την οποία, κάθε επαρχ'ία έπρεπε να ναυπηγεί ένα πλοίο. Έκτοτε, οι Ιάπωνες αναδείχθηκαν στους καλύτερους ναυπηγούς του κόσμου.

Πλοία των χωρών του Βορρά. Τα πλοία των Σκανδιναβών θύμιζαν πολύ εκείνα της μινωικής Κρήτης. Οι Βίκινγκς, όμως αντί να τοποθετήσουν έμβολο στην πλώρη των πλοίων τους, κατασκεύασαν στενή, κοφτερή πλώρη και πρύμη, ώστε τα πλοία τους να ανθίστανται και στους ισχυρούς κυματισμούς, που επικρατούν στις βόρειες θάλασσες. Χρησιμοποίησαν, εξάλλου, ιστία κατασκευασμένα από δέρμα ή και από ύφασμα ενισχυμένο με λωρίδες δέρματος, για να αντέχουν στους θυελλώδεις ανέμους. Οι Σκανδιναβοί ναυπήγησαν, επίσης, και ένα πολύ επιτυχημένο τύπο εμπορικού πλοίου, το κνορ, που εξελίχθηκε και σε επιτυχημένο πολεμικό πλοίο με πρόβολο, αλλά, πολύ αργότερα, από τον 13ο αιώνα μ.Χ. και μετέπειτα, με τετραγωνικό ιστίο.

Αρχική Σελίδα   |  Η εποχή του ατμού και του σιδήρου  |  Πλοία ειδικών τύπων  |  Εξελίξεις στην ναυπηγική